Ból kręgosłupa – przyczyny i metody leczenia

Ból krzyża, ból kręgosłupa, rwa kulszowa, lumbago  – to najczęściej stosowane przez pacjentów określenia na dokuczający im ból lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Ból ten stał się powszechną, cywilizacyjną dolegliwością, która w ogromnym stopniu potrafi uprzykrzyć życie codzienne, utrudnia lub uniemożliwia normalne funkcjonowanie w pracy i w domu. Na szczęście zdecydowana większość ostrych przypadków bólu ustępuje szybko, a tylko część wymaga długotrwałego leczenia.

Ból kręgosłupa – przyczyny

Podstawą skutecznego leczenia bólu kręgosłupa jest prawidłowe rozpoznanie. Lekarz ortopeda stawia diagnozę po dokładnym zanalizowaniu danych z wywiadu, ogólnego badania przedmiotowego, szczegółowego badania ortopedycznego, badań obrazowych i laboratoryjnych pacjenta.

Do podstawowych przyczyn bólu dolnego odcinka kręgosłupa należą:

• dyskopatia lędźwiowa,
• zapalenie i zwyrodnienie stawów międzywyrostkowych kręgosłupa,
• zespoły ucisku korzeni nerwowych (rwa kulszowa, rwa udowa),
• stenoza lędźwiowa,
• kręgozmyk,
• torbiel maziówkowa stawu międzywyrostkowego,
• zespoły przeciążeniowe,
• wady postawy oraz wady formowania kręgosłupa np. skoliozy,
• złamania osteoporotyczne kręgów,
• bakteryjne zapalenie krążka międzykręgowego,
• szpiczak mnogi,
• przerzuty nowotworu do kręgosłupa,
• tętniak aorty brzusznej,
• urazy.

Ból kręgosłupa – sygnały alarmowe

Niezwykle ważną kwestią jest sprawdzenie występowania u pacjenta  tzw. czerwonych flag – objawów alarmowych, które mogą wskazywać na inną niż dyskopatyczna, zapalna i zwyrodnieniowa przyczynę bólu. Objawy alarmowe wymagają intensywnej diagnostyki i należą do nich:

• objawy zakażenia (gorączka, dreszcze, potliwość);
• bóle nocne;
• nowotwór w wywiadzie lub obecnie leczony;
• przebyty uraz;
• zaburzenia funkcjonowania jelit i pęcherza moczowego – mimowolne oddawanie moczu i stolca.

Ból kręgosłupa – rodzaje i metody leczenia

Bóle kręgosłupa dzielimy na ostry, przewlekający się i przewlekły. W zależności od rodzaju bólu stosowany jest dobór sposobu jego leczenia.

Ostry ból kręgosłupa

Ból ten trwa do 6 tygodni (1,5 miesiąca). W czasie ostrych, silnych dolegliwości bólowych głównym celem leczenia jest doprowadzenie do możliwie szybkiej remisji silnego bólu. Leczenie pierwszego rzutu:

• leczenie farmakologiczne – przeciwzapalne (NLPZ, leki sterydowe);
• leczenie farmakologiczne – stosowanie leków przeciwbólowych (opioidów);
• wprowadzenie zasad związanych z aktywnością fizyczną – zakaz schylania się i rotowania tułowia, zakaz dźwigania, zakaz siedzenie w pozycji niedbałej i dbanie o utrzymywanie prawidłowej postawy ciała;
• ortezowanie – stosowanie pasów i gorsetów;
• fizjoterapia – ciepłolecznictwo, TENS, laseroterapia, terapie celowane na leczenie dyskopatii (np. McKenzie).

W przypadku wystąpienia ostrego bólu kręgosłupa bardzo skutecznymi metodami leczenia są małoinwazyjne techniki pod kontrolą  RTG-TV, m. in. diagnostyczno-terapeutyczne ostrzyknięcia kręgosłupa preparatami przeciwzapalnymi i przeciwobrzękowymi, epiduralne i w okolicę stawów międzywyrostkowych kręgosłupa. Warto rozważyć ich zastosowanie szczególnie w przypadku:

• wystąpienia bólu bardzo silnego;
• braku możliwości zażywania leków pierwszego rzutu;
• częstych zaostrzeń upośledzających mocno funkcjonowanie codzienne;
• dużego prawdopodobieństwa sukcesu i ograniczonego ryzyka powikłań.

Ból kręgosłupa przewlekający się

Trwa 6-12 tygodni (1,5-3 miesiące) i nie ustępuje mimo stosowania intensywnego leczenia przeciwbólowego doustnego i fizjoterapeutycznego oraz znacznego ograniczenia aktywności zawodowej. Warto wtedy rozważyć wykonanie iniekcji diagnostyczno-terapeutycznej pod kontrolą RTG-TV – z przeciwzapalnego preparatu sterydowego, dzięki którym jednocześnie prowadzone jest skuteczne leczenie oraz precyzyjne potwierdzenie lokalizacji źródła bólu. Zalety przeprowadzenia zabiegu diagnostyczno-terapeutycznych ostrzykiwań pod kontrolą RTG-TV:

• szansa na maksymalnie szybkie rozpoznanie i leczenie;
• zmniejszenie ilości operowanych pacjentów;
• u pacjentów którzy kwalifikują się do operacji – wykonywany jest zabieg indywidualnie leczący przyczynę bólu. 

Ból przewlekły kręgosłupa

Ten rodzaj bólu występuje powyżej 3 miesięcy i pacjent często jest już po zabiegu iniekcji diagnostyczno-terapeutycznej pod kontrolę RTG-TV. Konieczne jest więc podjęcie decyzji o dalszym postępowaniu i ukierunkowaniu leczenia na leczenie nieoperacyjne lub leczenie operacyjne oraz na dalszą rehabilitację. Leczenie nieoperacyjne prowadzi się w ten sposób, by zminimalizować ilość działań niepożądanych leków. Stosowanych jest równolegle kilka technik nieoperacyjnych takich jak:

• leki przeciwbólowe;
• metody fizjoterapeutyczne: ćwiczenia i fizykoterapia (domowy TENS – przezskórna elektryczna stymulacja nerwów);
• małoinwazyjne techniki leczenia bólu.

Okres remisji objawów bólu kręgosłupa

Aby zmniejszyć częstotliwość występowania zaostrzeń bólu, w okresie bezbólowym dominuje indywidualne leczenie fizjoterapeutyczne oraz prowadzone są działania służące poprawie ergonomii wysiłku fizycznego. Pacjent wykonuje szereg ćwiczeń usprawniających, poprawiających mechanikę tułowia, zwiększających odporność na obciążenia. Ważna jest modyfikacja nawyków ruchowych w pracy i podczas rekreacji.

Ból kręgosłupa – leczenie

Indywidualna analiza każdego przypadku występującego u pacjentów bólu kręgosłupa pozwala na postawienie celnego rozpoznania i zaplanowanie odpowiedniego leczenia. Idealnym zakończeniem leczenia dolegliwości bólowych kręgosłupa jest ich remisja i brak nawrotów. W leczeniu bólu kręgosłupa należy szczególnie wziąć pod uwagę:

• kliniczny wzorzec bólu;
• czas trwania dolegliwości – ostre, przewlekłe;
• lokalizację i ilość uszkodzonych krążków międzykręgowych;
• obecność zmian w stawach międzywyrostkowych;
• zespoły ucisku struktur nerwowych;
• wady budowy kręgosłupa – skolioza, kręgozmyk;
• stabilność mechaniczną uszkodzonego poziomu kręgosłupa;
• towarzyszące zaburzenia mechaniki kręgosłupa wskutek przykurczów mięśni tułowia i kończyn dolnych;
• rodzaj aktywności wykonywanej na co dzień przez pacjenta;
• oczekiwania pacjenta;
• choroby współtowarzyszące chorobie kręgosłupa – osteoporoza, przebyte urazy;
• potencjał regeneracyjny uszkodzonych tkanek;
• potencjał do przywrócenia prawidłowej mechaniki kręgosłupa;
• faktyczną możliwość współpracy podczas leczenia.

Po analizie wszystkich wyżej wymienionych informacji lekarz dostosowuje odpowiednią metodę leczenia do konkretnego pacjenta. Sposób leczenia bólu zależy ponadto i różni się od tego czy jest w okresie ostrym, przewlekającym się, przewlekłym czy też w okresie remisji bólu.

Leczenie bólu kręgosłupa – możliwe metody

• klasyczne leczenie przeciwbólowe;
• fizjoterapia;
• małoinwazyjne techniki leczenia bólu;
• leczenie operacyjne.

Ból kręgosłupa – gdzie leczyć

Leczenie bólu kręgosłupa w dużej mierze wykonywane jest w warunkach szpitalnych. W naszym przypadku – w Środzie Wlkp. Wcześniej jednak niezbędna jest specjalistyczna konsultacja medyczna. Można ją wykonać terenie całej Wielkopolski.

Medicus-Bonus Poznań

plac Kolegiacki 12 A

tel. 609 747 005

Medicus-Bonus Wągrowiec

ul. Przemysłowa 42

tel. 67 262 13 00

Medicus-Bonus Środa Wlkp.

plac Armii Poznań 3

tel. 601 699 008

Medicus-Bonus Murowana Goślina

ul. Dworcowa 10

tel. 61 811 30 57

Uwaga! Wszystkie zamieszczone w artykule treści mają charakter informacyjny w żadnej mierze nie mogą być podstawą do samodzielnego stawiania diagnozy i ustalania ścieżki leczenia. Każdy etap terapii powinien być konsultowany z lekarzem specjalistą, a jego zalecenia przestrzegane.