Choroby stawu biodrowego we współczesnym świecie stanowią jedną z najczęściej spotykanych chorób układu ruchu. Istotą jej jest zanik chrząstki stawowej z próbami – chaotycznymi – autoregeneracyjnymi stawu. Choroba w swym przebiegu doprowadza do zmian w całym stawie, atakuje chrząstkę stawową, błonę maziową, torebkę stawową i kości.
Dochodzi do zapalenia błony maziowej, zmiany struktury, rozpadu i zaniku chrząstki stawowej, zmian wytwórczych pod postacią wyrośli kostnych, tzw. osteofitów. Utwardza się również warstwa podchrzęstna kości oraz pojawiają się tzw. geody zwyrodnieniowe.
Choroby stawu biodrowego mogą pojawić się w każdym wieku. Prowadzą one do uszkodzenia chrząstki stawowej, która ma ograniczone zdolności regeneracyjne.
Do najczęściej spotykanych chorób stawu biodrowego należą:
- Choroba zwyrodnieniowa (OA);
- idiopatyczna (występująca najczęściej, o nieznanej przyczynie – nierzadko związana z wiekiem pacjenta i jego obciążeniem genetycznym);
- pourazowa (występuje po złamaniach bliższego końca kości udowej i po złamaniach miednicy);
- powikłanie po chorobach biodra wieku dziecięcego (rozwojowa dysplazja stawu biodrowego (DDH), choroba Perthesa (LCP), młodzieńcze złuszczenie głowy kości udowej (SCFE), po bakteryjnym zapaleniu stawu);
- Jałowa martwica głowy kości udowej (AVN);
- Choroby reumatyczne takie jak: reumatoidalne zapalenie stawów (RZS, RA), łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS), toczeń rumieniowaty układowy (SLE);
- Wady anatomiczne stawu biodrowego prowadzące do zjawiska konfliktu udowo-panewkowego (FAI);
- Choroba Otto-Chrobaka;
- Infekcyjne, bakteryjne zapalenie stawu;
- Gruźlica stawu biodrowego;
- Artropatie neurogenne;
- Inne – rzadkie.
Choroby stawu biodrowego – objawy
Podstawowe i najczęściej pojawiające się objawy choroby zwyrodnieniowej stawu to ból i odczuwanie sztywności. Pacjenci zauważają powiększającą się stopniowo dysfunkcję ruchu, która prowadzi do znacznego pogorszenia się jakości życia. Przyczyny choroby zwyrodnieniowej są różnorodne i decydują o tym, czy rozwija się ona stopniowo, czy też atakuje gwałtownie.
Ból biodra
Pojawia się w czasie aktywności (chodzenia) i zmiany pozycji ciała. Zlokalizowany jest najczęściej w pachwinie, promieniuje do przedniej powierzchni uda i kolana, rzadziej głęboko w okolicę pośladka. Zdarza się, że ból dotyczy wyłącznie kolana. Charakterystycznym, często występującym objawem jest pojawianie się podczas ruchu stawem bolesnych przeskakiwań oraz „chrupań i zgrzytania”. Zdecydowana większość pacjentów potwierdza pogorszenie się bólu w okresie zmian pogody lub pór roku.
Sztywne biodro
Sztywność ma charakter rozruchowy – występuje po dłuższym siedzeniu lub leżeniu, szczególnie rano, a ustępuje w ciągu aktywności.
Dysfunkcja ruchowa
Osoby dotknięte chorobą zwyrodnieniowa stawu biodrowego mają zazwyczaj kłopoty z dalszymi spacerami, schylaniem się i wchodzeniem po schodach. Stopniowo choroba postępuje i ból pojawia się również podczas siedzenia i leżenia. W skrajnych sytuacjach ból jest stały, nie pozwala spać lub budzi często w nocy. Unieruchomieni w łóżku lub fotelu pacjenci muszą korzystać z kul, balkonika lub wózka inwalidzkiego. Podstawowe czynności związane z codziennym funkcjonowaniem stają się bardzo utrudnione. Problem ogromnego bólu utrudnia sprawne umycie się, założenie skarpetki, spodni, obuwia, wejście do wanny, umycie nóg, obcięcie paznokci, załatwienie czynności fizjologicznych oraz pożycie intymne.
Pogorszenie tzw. jakości życia
Na całym świecie – a w szczególności w USA i Europie Zachodniej – szczególną wagę przykłada się do oceny utraty jakości życia związanej z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego. Podczas diagnostyki pacjenci odpowiadając lekarzowi ortopedzie na kilkanaście podstawowych i dotyczących życia codziennego pytań obrazują, w jakim stopniu negatywnie choroba stawu biodrowego wpływa na ich życie. Wystandaryzowane skale punktowe stosowane są do pytań wyżej opisanej oceny jakości życia. Na pytania z formularzy odpowiadać można wielokrotnie, np. na początku diagnozy i podczas leczenia, by sprawdzać ewentualny postęp lub remisję choroby.
Choroby stawu biodrowego diagnostyka
Wczesne rozpoznanie chorób stawu biodrowego umożliwia podjęcie optymalnego leczenia. Osoby, które skarżą się na dolegliwości bólowe poddawane są szczegółowej diagnostyce której elementy stanowią: badanie ortopedyczne, obrazowe, laboratoryjne i diagnostyka różnicowa.
Badanie ortopedyczne:
- chory odczuwa bolesność palpacyjną pachwiny i bocznej powierzchni biodra;
- pojawia się przykurcz stawu – zazwyczaj w zgięciu i przywiedzeniu;
- odczuwalne jest bolesne ograniczenie zakresu ruchomości stawu biodrowego – wyprostu, rotacji wewnętrznej, zgięcia, odwiedzenia;
- następuje skrócenie chorej kończyny dolnej;
- pojawia się utykanie – bólowe i związane z ograniczeniem ruchomości stawu oraz zmniejszenie dystansu bezbólowego chodu;
- pacjent musi stosować kule, podpory i inne formy asekuracji.
Zaawansowane stadium choroby stawu biodrowego pokazuje objawy:
- chód w pozycji pochylonej z hiperlordoą lędźwiową z dużym utykaniem w asekuracji balkonika;
- poruszanie się tylko przy użyciu wózka inwalidzkiego.
Badania obrazowe:
Podstawowym badaniem obrazowym jest RTG stawów biodrowych w pozycji przednio tylnej na stojąco z obciążeniem masą ciała oraz ew. dodatkowo RTG chorego stawu biodrowego ap i osiowe. Badanie to umożliwia w szybki i tani sposób zdiagnozować większość patologii stawu biodrowego. W sytuacji wątpliwości dodatkowym badaniem jest rezonans magnetyczny (MR) stawu biodrowego, który pozwala na ocenę budowy stawu oraz stopnia zaawansowania uszkodzeń chrząstki stawowej.
Badania laboratoryjne
W celu postawienia rzetelnego i prawidłowego rozpoznania wykonuje się podstawowe i szczegółowe badania reumatologiczne pobranej krwi pacjenta. W chorobie zwyrodnieniowej stawu biodrowego wyniki badań zazwyczaj nie wykazują odstępstw od normy.
Diagnostyka różnicowa
Diagnostyka różnicowa obejmuje inne przyczyny bólu pachwiny – takie jak m.in. przepuklina pachwinowa, tętniak tętnicy biodrowej zewnętrznej, uszkodzenia mięśni, patologia nerek itd. Po wykluczeniu m.in. ww. pozostaje wykluczenie innych patologii stawu biodrowego.
Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego – wczesne stadium choroby zwyrodnieniowej
We wczesnym stadium choroby zaleca się leczenie choroby zwyrodnieniowej nieoperacyjne takie jak:
- zredukowanie masy ciała;
- zmodyfikowanie aktywności fizycznej;
- fizjoterapia;
- zażywanie niesterydowych leków przeciwzapalnych;
- iniekcje dostawowe;
- okresowe stosowanie kul, balkonika itp.
Ortopedia rekonstrukcyjna i regeneracyjna – nowoczesne rozwiązania
Nowoczesne rozwiązania w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego stosowane są w celu zregenerowania i zachowania tkanek własnych organizmu bez konieczności przeprowadzenia operacji. Szybko rozwijającą się i nową dziedziną leczenia jest małoinwazyjna ortopedia rekonstrukcyjna i regeneracyjna wykorzystująca m.in. takie materiały jak komórki macierzyste, osocze bogatopłytkowe, preparaty kwasu hialuronowego, wiskoprotezy.
Operacyjne leczenie choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego
W tym zakresie leczenia przeprowadza się artroskopię stawu biodrowego i osteotomie korekcyjne miednicy oraz bliższego końca kości udowej. W przypadkach choroby mniej zaawansowanej, aby przedłużyć żywotność własnego stawu biodrowego, zmniejszyć objawy bólowe i uniknąć endoprotezoplastyki, stosowane są techniki artroskopowe oraz osteotomie okołostawowe.
Efektem ich stosowania jest polepszenie warunków mechanicznych pracy własnego stawu biodrowego przez korekcję ustawienia elementów kostnych tworzących staw. Poprawie ulega proces przenoszenia ciężaru ciała na kończynę dolną. Metody te służą również poprawie lub usunięciu skutków uszkodzeń chrząstki i obrąbka stawowego. Zaleca się je często osobom 20-30-letnim, które przebyły choroby stawu biodrowego w wieku dziecięcym lub cierpią na nierozpoznane wcześniej wady budowy stawu biodrowego.
Zaawansowane stadium choroby zwyrodnieniowej stawów
W przypadku zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego przeprowadza się leczenie operacyjne i nieoperacyjne.
Leczenie nieoperacyjne
Podstawowe i uznane metody to:
- redukcja masy ciała;
- modyfikacja aktywności fizycznej;
- leki przeciwbólowe i przeciwzapalne;
- fizjoterapia;
- zażywanie niesterydowych leków przeciwzapalnych;
- stosowanie kul, balkonika itp.;
- przeciwbólowe iniekcje dostawowe: wiskoprotezy kwas hialuronowy.
Leczenie operacyjne
Metody operacyjne to endoprotezoplastyka stawu/alloplastyka stawu i artrodeza (usztywnienie stawu). Operacje powinny być przeprowadzane wyłączenie w sytuacji, gdy spodziewana korzyść zdecydowanie przeważa ryzyko związane z operacją, a metody leczenia nieoperacyjnego zostały wyczerpane i okazały się nieskuteczne. Całkowita endoprotezoplastyka (alloplastyka) stawu biodrowego przeprowadzana jest u pacjentów w momencie stwierdzenia zaawansowanej destrukcji stawu biodrowego.
Endoprotezoplastyka stawu biodrowego -gdzie szukać pomocy?
Endoprotezoplastyka wykonywana jest w warunkach szpitalnych. W naszym przypadku – w Środzie Wlkp. Wcześniej jednak niezbędna jest specjalistyczna konsultacja medyczna. Można ją wykonać terenie całej Wielkopolski.
plac Kolegiacki 12 A
tel. 609 747 005
ul. Przemysłowa 42
tel. 67 262 13 00
plac Armii Poznań 3
tel. 601 699 008
Medicus-Bonus Murowana Goślina
ul. Dworcowa 10
tel. 61 811 30 57
Uwaga! Wszystkie zamieszczone w artykule treści mają charakter informacyjny w żadnej mierze nie mogą być podstawą do samodzielnego stawiania diagnozy i ustalania ścieżki leczenia. Każdy etap terapii powinien być konsultowany z lekarzem specjalistą, a jego zalecenia przestrzegane.
Zobacz też:
lek. Piotr Staszczuk
ortopeda i traumatolog
Lek. Piotr Staszczuk jest specjalista z zakresu ortopedii i traumatologii. Zajmuje się chirurgią ortopedyczną, nowoczesną ortopedią regeneracyjną i rekonstrukcyjną kończyn dolnych. Prowadzi leczenie deformacji i powikłań pourazowych, zmian zwyrodnieniowych, wad wrodzonych, zaburzeń zrostu złamań stawów skokowych, stopy, stawów biodrowych i kolanowych. Wykonuje endoprotezoplastykę stawów biodrowych i kolanowych, zajmuje się ortopedią sportową i powikłaniami powypadkowymi.
W kręgu zainteresowań lek. Piotra Staszczuka jest również medycyna bólu i leczenie bólu kręgosłupa. W swojej praktyce zawodowej stosuje małoinwazyjne techniki leczenia bólu kręgosłupa i rwy kulszowej.